KUNUT DUALARI

İnsan hayatı; güç ile acziyetin, umut ile korkunun, irade ile teslimiyetin iç içe geçtiği bir imtihan yolculuğudur. İnsan bazen kendisini güçlü hisseder, bazen de bütün imkânlarına rağmen çaresiz kalır. Dua; insanın kendi sınırlılığını kabul ederek sonsuz kudret sahibi Allah'a yönelmesidir. Vitir namazında okunan Kunut duaları, bu yönelişin en anlamlı ifadelerindendir. Bu dualar yalnızca Allah'tan yardım istemeyi değil; O'na inanmayı, güvenmeyi, şükretmeyi, itaat etmeyi ve hayatı O'nun rızasına göre düzenlemeyi öğretir. Kunut kelimesi Arapçada itaat, huşû, saygıyla ayakta durma, dua etme ve Allah'a gönülden bağlanma gibi anlamlara gelir. Kur'an-ı Kerim'de de bu kavram farklı bağlamlarda kullanılmaktadır. Bakara suresinin 238. ayetinde şöyle buyrulmaktadır; "Namazlara ve orta namaza devam edin. Allah'a gönülden itaat ederek (kânitîn) durun." Bu ayet, namazın yalnızca bedensel hareketlerden ibaret olmadığını; kalbin, aklın ve iradenin de Allah'a yönelmesi gerektiğini hatırlatmaktadır. Kunut, yalnızca ellerin açılması değil, gönlün Allah'a açılmasıdır.

Hanefî geleneğinde vitir namazında okunan birinci Kunut duası şu ifadelerle başlamaktadır. Allahümme innâ nesteînüke ve nestağfiruke ve nestehdîke..."Allah'ım! Senden yardım isteriz, bağışlanma dileriz ve bizi doğru yola iletmeni isteriz." Duanın devamında Allah'a iman, O'na tövbe, yalnızca O'na güven ve O'nu hayırla anmak ifade edilmektedir. Burada dikkat çekici bir iman terbiyesi vardır. İnsan yardım isterken kendi acziyetini, bağışlanma isterken kusurlarını, hidayet isterken doğru yolu bulma ve o yolda kalma ihtiyacını kabul etmektedir. Yardım istemek acziyetin değil, kulluk bilincinin ifadesidir. Duanın devamındaki, "Sana şükrederiz, nankörlük etmeyiz" anlamındaki ifadeler ise önemli bir ahlâkî sorumluluk yüklemektedir. Çünkü şükür, yalnızca nimet karşısında dil ile teşekkür etmek değil, nimeti veren Allah'ı tanımak ve o nimeti O'nun rızasına uygun kullanmaktır. Sağlığın şükrü onu korumak, servetin şükrü paylaşmak, ilmin şükrü insanlığa faydalı olmak, makamın şükrü adaletli davranmaktır. Dua, böylece sözden davranışa dönüşmektedir.

İkinci Kunut duasında şu ifadeler yer almaktadır; Allahümme iyyâke na'büdü ve leke nusallî ve nescüdü ve ileyke nes'â ve nahfidü..."Allah'ım! Yalnız sana kulluk ederiz. Senin için namaz kılar, sana secde ederiz. Sana yönelir ve rızanı kazanmak için gayret ederiz." Bu ifadeler, ibadetin temel amacını açıklamaktadır. Namaz Allah için, secde Allah için, gayret Allah'ın rızası için olmalıdır. İbadetin merkezinde gösteriş, menfaat, alışkanlık veya toplumsal itibar değil, samimiyet bulunmalıdır. Duanın devamında ise şöyle denilmektedir; Ve nercû rahmeteke ve nahşâ azâbeke. "Senin rahmetini umar, azabından korkarız." İslam'ın insan psikolojisine kazandırdığı iki önemli denge ortaya çıkmaktadır; Ümit ve korku. Yalnızca korkuya dayanan bir din anlayışı insanı ümitsizliğe sürükleyebilir. Yalnızca ümide dayanan, sorumluluktan uzak bir anlayış ise insanı günah karşısında duyarsızlaştırabilir. Mümin, Allah'ın rahmetinden ümidini kesmez; fakat O'nun emir ve yasaklarını da hafife almaz. Rahmet ümidi insanı Allah'a yaklaştırırken, hesap verme bilinci onu kötülüklerden uzaklaştırır.

Kunut dualarının önemli özelliklerinden biri de çoğul ifadelerle okunmasıdır. "Yardım isteriz." "Bağışlanma dileriz." "Sana inanırız." "Sana kulluk ederiz." Bu ifadeler tesadüf değildir. İnsan Allah'ın huzurunda yalnızca kendisini düşünmemekte, aynı zamanda inananlar topluluğunun bir parçası olarak konuşmaktadır. Buradan önemli bir ahlâkî sonuç çıkarılabilir. Allah'tan topluca merhamet isteyen insan, başkalarına karşı merhametsiz davranmamalıdır. Bağışlanma isteyen bağışlamayı, yardım isteyen yardımlaşmayı, adalet isteyen adil olmayı öğrenmelidir. Bir insan namazında Allah'a güvenip günlük hayatında hileye başvuruyorsa; dilindeki dua ile davranışları arasında ciddi bir çelişki vardır. Kunut duaları, işte bu çelişkiyi ortadan kaldıracak bir kulluk şuuru kazandırmayı amaçlamaktadır.

Hanefî mezhebinde vitir namazının üçüncü rekâtında, rükûdan önce Kunut duası okunur. Diğer mezheplerde ise vitirde kunutun hükmü, zamanı ve okunan dualar bakımından farklı uygulamalar bulunmaktadır. Bu farklılıklar, İslam'ın fıkhî zenginliği içerisinde değerlendirilmelidir. Vitir namazının gecenin son ibadetlerinden biri olması da ayrıca düşündürücüdür. İnsan, gün boyunca yaptığı işlerin, kurduğu ilişkilerin, söylediği sözlerin ve karşılaştığı imtihanların ardından yeniden Rabbine yönelir. Yardım ister, bağışlanma diler, şükreder ve rahmet bekler. Böylece günün sonunda insanın kalbi, yeniden ilahî huzura yönelmiş olur.

Kunut dualarını, anlamını da bilerek okumak, hayata taşımak Mü'mine derin bir bilinç kazandırır. "Sana güveniriz" diyen insanın tevekkülü öğrenmesi gerekir. "Sana şükrederiz" diyen insanın nankörlükten uzaklaşması gerekir. "Yalnız sana kulluk ederiz" diyen insanın menfaatleri karşısında inancını satmaması gerekir. "Rahmetini umarız" diyen insanın da başkalarına merhamet göstermesi gerekir. İbadet; insanın yalnızca Allah ile ilişkisini değil, insanlarla ilişkisini de güzelleştirmelidir. Duanın diliyle hayatın dili birbirinden farklı olmamalıdır. Kunut duaları; Müslümanın iman ve ahlâk anlayışını özetleyen güçlü bir kulluk beyannamesidir. Birinci duada; iman, istiğfar, hidayet, tevekkül ve şükür, ikinci duada; ibadet, gayret, rahmet ümidi ve hesap verme bilinci öne çıkmaktadır. Dua; yalnızca Allah'tan bir şeyler istemek değil, aynı zamanda Allah'ın istediği insan olmaya söz vermektir.

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Sami Kesmen Arşivi
SON YAZILAR