Karadeniz’in kadim şehirlerinden biri olan Samsun’un İlkadım ilçesine bağlı Aşağı Avdan köyü, sadece bir yerleşim yeri değil; geçmişin izlerini taşıyan, köklü bir hafızaya sahip bir Anadolu köyüdür. Bu köy, hem tarihsel bir dönüşümün hem de kültürel bir devamlılığın yaşayan örneklerinden biridir. Aşağı Avdan’ın geçmişine bakıldığında, köyün eski dönemlerde bir Rum yerleşimi olduğu görülür. Karadeniz’in birçok yerinde olduğu gibi, bu bölgede de uzun yıllar Rum nüfus yaşamıştır. Ancak Cumhuriyet’in kuruluşundan sonra Türkiye ile Yunanistan arasında yapılan 1924 nüfus mübadelesi, bu coğrafyanın demografik yapısını köklü şekilde değiştirmiştir.

Mübadele kapsamında Balkanlarda yaşayan Türkler Anadolu’ya getirilmiş, Aşağı Avdan köyü de bu göçmen ailelerin yerleştirildiği yerlerden biri olmuştur. Köye yerleşen ailelerin büyük bölümü Yunanistan’ın Selanik sancağına bağlı Drama bölgesindeki Gornova köyünden gelmiştir. Atalarının yaşadığı topraklardan koparak Anadolu’ya gelen bu insanlar, yanlarında sadece eşyalarını değil; kültürlerini, geleneklerini ve hayat anlayışlarını da getirmişlerdir. Balkanlarda yaşanan sade, ölçülü ve dayanışma merkezli köy kültürü; Aşağı Avdan’da yeniden hayat bulmuştur. Orada yaşanan köy hayatının sadeliği, çalışkanlık, komşuluk ve yardımlaşma anlayışı bu topraklarda da devam etmiştir. Bu nedenle Aşağı Avdan’ın sosyal yapısında Balkan kültürünün izleri bugün bile hissedilmektedir.

Köy halkının kökeni incelendiğinde, ailelerin büyük bölümünün “Kahraman merkezli Kahramanoğulları” olarak bilinen bir soy bağlantısına dayandığı ifade edilmektedir. Bu soy anlayışı ve algısı; köy halkının kendisini tanımladığı güçlü bir aidiyet duygusunun da parçasıdır. Bu bağ, sadece bir soy hikâyesi değil; aynı zamanda ortak bir kimlik ve dayanışma duygusunun temelidir. Aşağı Avdan’da hayat, Anadolu’nun birçok köyünde olduğu gibi güçlü aile bağları ve geleneksel değerler üzerine kuruludur. Köy halkı muhafazakâr bir hayat anlayışına sahiptir; dini hassasiyetler, aile yapısı ve toplumsal dayanışma güçlüdür. Aynı zamanda köyün sosyal karakteri; muhafazakar, demokrat ve milliyetçi bir bilinçle şekillenmiştir. Devlete bağlılık, bayrağa saygı ve millet bilinci köy insanının ortak duruşunu oluşturur.

Bu köyde büyüyen insanlar için aile, din ve vatan kavramları sadece sözde kalan değerler değildir; hayatın merkezinde yer alan temel ilkeler olarak yaşanır. Komşuluk ilişkileri güçlüdür, insanlar birbirlerinin derdiyle ilgilenir, sevinçlerini ve acılarını paylaşırlar. Düğünlerde bütün köy sevinir, cenazelerde bütün köy aynı acıyı hisseder. Aşağı Avdan’ın insanı çalışkandır, emeğin değerini bilir. Toprağa verilen emek, alın teri ve helâl kazanç anlayışı köyün en önemli ahlaki ölçülerindendir. Bu nedenle köy hayatında gösteriş değil, sadelik ve samimiyet ön plandadır. Bugün şehirleşme ve göç nedeniyle köylerin nüfusu azalsa da Aşağı Avdan’ın temsil ettiği kültür ve değerler yaşamaya devam etmektedir. Çünkü köyler sadece insanların yaşadığı yerler değil, aynı zamanda bir kültürün ve kimliğin taşıyıcısıdır.

Aşağı Avdan da bu yönüyle Anadolu’nun güçlü karakterli köylerinden biridir. Geçmişte farklı bir nüfusa ev sahipliği yapmış, Cumhuriyet döneminde Balkanlardan gelen Türklerin yeni yurdu olmuş ve bugün de o göçün hatırasını, kültürünü ve değerlerini yaşatan bir yerleşim olarak varlığını sürdürmektedir. Aşağı Avdan, küçük bir köy olabilir; fakat taşıdığı tarih, göç hikâyesi, kültürel mirası ve güçlü toplumsal yapısıyla büyük bir anlam ifade eder. Bir yerin büyüklüğü nüfusuyla değil, taşıdığı değerlerle ölçülür. Aşağı Avdan da bu değerleri yaşatan bir Anadolu köyüdür. Toplumların kodları düğün ve cenazelerde kendini gösterir. Ülkemize mübadele ile gelen insan topluluğuna "Mübadil" denmesi gerekirken, geleneksel olarak daha çok bu toplum kitlesi "Muhacir" olarak isimlendirilmektedir. Köyümüz sakinleri; dinini yaşayan, vatanını seven ve devletine bağlıdır.

Son yıllarda köyümüzün havası ve ayarı biraz bozuldu. Samsun çöp atık istasyonu köyümüz arazisi üzerinde inşa edildi. Bizimde 20 dönümlük tarlamız çöp istasyonu için istimlak edilmişti. Sürecin anlatılması köşemizin yazı karakterine uygun olmadığı için üzerinde durmuyoruz. Ancak, çöp istasyonun köyümüz halkını ve çevreyi rahatsız ettiğini bilmeyen yoktur. Köy sakinlerinin ilgili makamlara yaptıkları müracaatlarla yetkililerden çözüm istedikleri yazılı ve görsel medyanın konusu olmuştu. Büyükşehir Belediye başkanımızın konuyu takip ettiğini biliyor, makul bir çözüm bulacağına da inanıyoruz. Bu güzel anadolu köyünün çöpe feda edilmemesini bekliyoruz. Devletine bağlı bir düşünceye sahip olan köyümüz sakinleri, devlet hizmetlerinin yürütülmesine de yardımcı olmayı vatandaşlık görevi olarak görmektedirler. Ancak, rahatsız oldukları çöp sorunundan da kurtulmak istemektedirler. Köyümüz güzel halkını bu köşemizden selamlıyorum.