İnsanlar gibi devletler de konuşur. Ancak devletlerin dili, her zaman mikrofonlardan yükselen konuşmalar değildir. Bazen bir tokalaşma, bazen oturma düzeni, bazen bir bayrağın konulduğu yer, bazen de verilen bir hediye; saatler süren diplomatik görüşmelerden daha güçlü mesajlar taşır. Çünkü diplomaside hiçbir ayrıntı tesadüf değildir.

Hediyeleşme; insanlık tarihi kadar eskidir. Dostluğu pekiştirmenin, güven inşa etmenin ve iyi niyet göstermenin en zarif yollarından biridir. Devletler arasında ise hediye; sadece nezaket göstergesi değildir. Aynı zamanda kültürün, tarihin, ekonomik gücün, teknolojik seviyenin ve stratejik vizyonun sembolik bir ifadesidir.

Bir devlet başkanının başka bir devlet başkanına verdiği hediye; çoğu zaman "Sana bunu verdim." demekten çok daha fazlasını söyler. Asıl mesaj şudur; "Ben buyum. Benim medeniyetim, benim değerlerim ve benim imkânlarım bunlardır."

Bu yüzden bazı ülkeler el dokuması halılar hediye eder, bazıları porselen, bazıları tarihî eser replikaları, bazıları sanat eserleri, bazıları ise kendi teknolojisini temsil eden ürünleri tercih eder. Çünkü hediyeler; devletlerin kendilerini anlatan sessiz elçileridir.

Diplomaside hediyenin değeri, çoğu zaman maddî fiyatıyla ölçülmez. Bir kalemin, bir kitabın, bir Kur'an-ı Kerim nüshasının veya tarihî bir objenin taşıdığı anlam; milyonlarca dolarlık bir eşyanın önüne geçebilir. Çünkü semboller, bazen sözlerden daha etkilidir.

Ancak her sembol aynı zamanda bir mesajdır. Bu sebeple diplomatik hediyeler büyük bir hassasiyetle seçilir. Hediye edilen nesnenin tarihî anlamı, kültürel çağrışımı, hukukî boyutu ve uluslararası algısı önceden değerlendirilir. Yanlış seçilmiş bir hediye; dostluk yerine tartışma doğurabilir, doğru seçilmiş bir hediye ise; yıllarca unutulmayacak bir hatıraya dönüşebilir.

Devletler, hediyeler aracılığıyla yalnızca geçmişlerini değil, gelecek hedeflerini de anlatırlar. Bir savunma sanayii ürünü; teknolojik yeterliliğin, bir sanat eseri; medeniyet birikiminin, bir bilim ürünü ise; bilgi üretme kapasitesinin sembolü olabilir. Bu nedenle diplomasi; görünen nesneden çok görünmeyen mesajı okumayı gerektirir.

Hayatta da böyledir. İnsan, çoğu zaman verdiği hediyeyle kendisini anlatır. Hediyenin büyüklüğü değil seçimin inceliği, fiyatı değil taşıdığı anlam önemlidir. Samimiyetle verilen küçük bir hediye, gösteriş için sunulan büyük bir armağandan daha kıymetlidir.

Diplomasi; sadece anlaşmaların, protokollerin ve resmî açıklamaların sanatı değildir. Aynı zamanda sembolleri doğru okuyabilme sanatıdır. Hediye de bu sembollerin en güçlülerinden biridir. Çünkü bazen tek bir armağan, sayfalar dolusu metnin anlatamadığını anlatır, söylenmeyeni söyler, yazılmayanı yazar, sessizliğin dili olur.

Bu sebeple diplomatik hediyeler sadece eşya değildir; devlet aklının, medeniyet tasavvurunun ve stratejik mesajın zarif birer taşıyıcısıdır. Diplomaside bazı şeyler; konuşulmaz, sembolllerle anlatılır, bunlardan birisi de hediye takdimidir.

Sayın Cumhurbaşkanımızın NATO toplantısı sonrasında, katılımcı devlet başkanlarına, Türkiye'de üretilen, gerekli ihracat belgeleriyle birlikte takdim edilen tabancaları hediye etmesi; diplomatik sembolizmin güncel bir örneği olarak değerlendirilebilir. Verilen mesaj; sadece bir silah armağan etmek değil, aynı zamanda Türkiye'nin savunma sanayiindeki üretim kabiliyetini, teknolojik seviyesini ve stratejik kapasitesini sembolik bir dille anlatmak ve tanıtmaktır.

Diplomaside çoğu zaman hediyenin maddesinden çok, temsil ettiği anlam konuşulur.