Şirketlerin gözü işçide

Üretimin ve ihracatın gerilemesine neden olan kriz sanayicinin önünü görmesini engelliyor. İşten çıkarmalar da sürekli artış kaydediyor. Merkez Bankası'nın anketine göre, geçen yılın son çeyreğinde üretemi kıstığını, siparişlerin azaldığını ve maliyetin arttığını belirten sanayici, gelecek üç aydan da umutlu değil. Neredeyse her iki işyerinden biri gelecek üç ayda işçi çıkarma eğiliminde.
Merkez Bankası'nın imalat sanayii işyerlerinde gerçekleştirdiği İktisadi Yönelim Anketi'ne göre, sanayinin temel sorunu tüketimin kısılması yani talep daralması olduğu gibi, iç piyasa siparişlerinde de düşüşün hızlanacağı yönündeki beklenti moralleri daha da bozuyor. Sanayideki olumsuzlukların temelinde talepte yaşanan hızlı daralma bulunuyor. Son üç ayda üretim hacminin işyerlerinin yüzde 6.4'ü arttığı, yüzde 68.1'i de azaldığı kaydedildi.
Sanayicinin üretim, sipariş ve maliyetle ilgili yaşadığı sorunların yarattığı ortam istihdamı da etkilemeye devam edecek. Gelecek üç aylık dönemde istihdamını azaltma yönünde eğilim bildiren işyerlerinin oranı şubatta yüzde 42.7'ye kadar çıktı. Bu oran geçen yılın aynı ayında sadece yüzde 14.3 düzeyinde bulunuyordu. İşyerlerinin yüzde 52.7'lik bir kesimi istihdam düzeyini koruma yönünde eğilim ifade ederken, sadece yüzde 4.6'lık bir kesimin istihdam artışı öngördü.

SANAYİCİNİN DERDİ YETERSİZ ÜRETİM
Uzun yıllar sanayi üzerinde olumsuz etkisini sürdüren bu faktörün, özellikle son aylarda küresel krizin etkisiyle çok daha etkili hale geldiği gözlendi. 'Şu anda hangi faktör üretiminizi kısıtlamaktadır' sorusuna 'talep yetersizliği' yanıtını veren işyerlerin geçen yıl yüzde 36.6 olan oranı, bu yıl yüzde 62.6'ya kadar yükseldi. Üretimi kısan temel faktör olarak mali imkansızlıkları dile getiren işyerlerinin oranı yüzde 11.2'den yüzde 7.9'a, iş gücü yetersizliğini gerekçe gösterenlerin oranı yüzde 9.5'ten yüzde 5.6'ya, hammadde-ekipman faktörünü birinci sırada sayanların oranı yüzde 7.3'ten yüzde 5.3'e geriledi. İşyerlerinin yüzde 8'lik bir bölümü de diğer nedenleri dile getirdi. Üretimini kısan faktör olmadığını bildiren işyerlerinin oranı ise yüzde 23.5'ten yüzde 10.6'ya geriledi.

SİPARİŞLERDE HIZLI DÜŞÜŞ
Son üç ayda aldığı toplam sipariş miktarının azaldığını bildiren işyerlerinin geçen yıl şubatta yüzde 32.9 olan oranı bu yıl aynı ayda yüzde 72.2'ye ulaştı. Siparişlerde artış kaydeden işyerlerinin oranı ise yüzde 23.2'den yüzde 6.8'e düştü. İç piyasadan alınan siparişlerde azalma olduğunu bildirenlerin oranı yüzde 38.5'ten yüzde 71.5'e, ihracat siparişlerinde azalma bildirenlerin oranı da yüzde 26.5'ten yüzde 64.9'a yükseldi. İç piyasadan aldığı siparişlerde artış kaydeden işyeri oranı yüzde 16.9'dan yüzde 5.4'e, ihracat siparişlerinde artış kaydedenlerin oranı ise yüzde 26.4'ten yüzde 7.9'a düştü.

GELECEK ÜÇ AYDA UMUT YOK
İşyerlerinin gelecek üç aylık döneme ilişkin üretim, sipariş beklentileri de olumsuz bir tablo sergiledi. Şubat itibariyle gelecek üç aylık dönemde üretim artışı bekleyen işyerlerinin oranı yüzde 21.9'da kalırken, yüzde 33.4'lük bir kesim üretim düşüşü yönünde öngörüde bulundu. İşyerlerinin yüzde 44.7'lik bir kesimi ise üretim düzeyinin değişmeyeceğini bildirdi.
Geçen yılın aynı ayında işyerlerinin yüzde 48'i gelecek üç ayda üretim artışı beklerken, yüzde 41.4'ü üretim düzeyinin aynı kalacağını, sadece yüzde 10.6'sı ise gerileyeceğini bildirmişti.
Gelecek üç ayda toplam siparişlerde artış bekleyen işyerlerinin şubat 2008 yılında yüzde 51.6 olan oranı, şubat 2009 yılında yüzde 23.5'e düştü. Siparişlerde düşüş bekleyenlerin oranı ise yüzde 10.4'ten yüzde 33.1'e çıktı.