Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, imalat sanayinde kapasite kullanım oranı, geçen yılın aynı ayına göre 9.7 puan azalırken, bir önceki aya göre 0.4 puan artarak yüzde 70.1 olarak gerçekleşti. Kapasite kullanım oranı haziran ayında 72.7 olarak gerçekleşmiş, daha sonra düşüşe geçerek temmuzda 72.3, ağustosta 69.7'ye gerilemişti. Dağılımda, kamu sektöründe kapasite kullanım oranı yüzde 85.6, özel sektörde yüzde 69.9 oldu. 2008 Eylül ayında oranlar kamuda yüzde 94.2, özel sektörde yüzde 77.9, toplamda ise 79.8 düzeyindeydi.
Kapasite kullanımı en düşük sektör, yüzde 45.6 ile büro, muhasebe bilgi işlemleri makine imalatı oldu. Bunu, yüzde 60.5 ile mobilya imalatı, yüzde 62.3 ile otomotiv izledi. Eylül kapasite kullanım oranları, gıda ve içecek imalatında yüzde 69.9, tütün imalatında yüzde 78.1, tekstil imalatında yüzde 74.3, kağıt ve kağıt ürünleri imalatında yüzde 77.7, ana metal sanayinde yüzde 71.5, makine imalatında yüzde 67.7, elektrikli cihaz imalatında yüzde 71.3 oldu.
NEDEN TALEP YETERSİZLİĞİ
Eylül ayında, işyerlerinin tam kapasite ile çalışamamasının nedenleri arasında iç pazardaki talep yetersizliği yine ilk sırada yer aldı. İç pazardaki talep yetersizliği yüzde 53, dış pazardaki talep yetersizliği ise yüzde 31.2 oranında etkili oldu. İşyerlerinde eylülde üretim miktarı bir önceki aya göre yüzde 5.5 artarken, ekim ayında üretim miktarının yüzde 2.5 artması bekleniyor. Eylülde satışlar yüzde 7.3 artarken, ekimde bu rakamın yüzde 1.6 azalacağı bekleniyor. Eylül ayı hammadde fiyatları yüzde 0.1 azaldı, ekim ayında ise yüzde 0.8 artması bekleniyor.
TOPARLANMA 2010'DA
Sanayi Bakanı Nihat Ergün ise, kapasite kullanım oranlarında toparlanma işaretlerinin geldiğini belirterek, 2010 içinde yeniden yüzde 80'lerdeki kapasite kullanım oranlarını yakalayacağımızı düşünüyorum dedi. Verileri CNBC-e televizyonuna değerlendiren Bakan, geçen mart ayına kadar kapasite kullanım oranlarında çok ciddi düşmeler olduğunu, marttan itibaren bir yükseliş trendinin başladığını belirtti. Eylülde toparlanmanın başladığını görüyoruz, ama bu yavaş bir toparlanma. Önemli olan bunun istikrarlı şekilde devam etmesi diyen Ergün, mevsimsel etkilerin yoğun olması nedeniyle ağustosu baz almanın doğru olmayacağını ifade etti.
SINIRLI İYİLEŞME DURAĞANLAŞTI
Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM) yaptığı değerlendirmeye göre, takvim ve mevsim etkilerinden arındırılarak ele alındığında, kapasite kullanım oranının yıllık bazda 9.7 puan, aylık bazda ise 1.8 puan azalarak yüzde 68.2 seviyesine gerilediği belirtildi. Prof. Dr. Seyfettin Gürsel ve araştırma görevlileri Onur Altındağ ile Arda Aktaş tarafından yapılan değerlendirmede, Eylül ayındaki 1.8 puanlık gerilemeyi marttan beri devam eden sanayideki sınırlı iyileşmenin durağanlaştığı şeklinde yorumlamak mümkündür. Kapasite kullanımında eylülde gözlemlenen aylık önemli düşüş sanayinin durgunluktan çıkmakta zorlandığına işaret etmektedir. Eylül ayı sanayi üretim endeksinde belirgin bir iyileşme beklenmemelidir dendi.