Samsun'da uzun yıllardır patent ve marka vekilliği konusunda hizmet veren Avukat Melike Özman, patent ve markalaşma hakkında bilinmeyenleri anlattı.
Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na bağlı, özel bütçeli, bağımsız yasal bir kuruluş olan Türkiye Patent Enstitüsü (TPE), Türkiye'nin teknolojik gelişimine katkıda bulunmayı sağlıyor. Patent ve Marka Vekili Avukat Melike Özman, patent ve markalaşma hakkında bilgi vererek, şunları söyledi: "Patent Türkiye'de ve dünyada yeni olan, tekniğin bilinen durumunun aşan ve sanayide uygulanabilir olan buluşların sahiplerince belirli bir süre üretilmesi ve pazarlanması hakkının elde edilmesine denilmektedir. Buradaki yenilik, başvuru yapılmadan önce başkaları tarafından yazılı, sözlü yada uygulanarak açıklanmamış olmak anlamında kullanılmaktadır. Tekniğin bilinen durumu, patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce, buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım veya başka bir yolla açıklanan bilgilerden oluşur. Buluş, tarım dahil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir nitelikte ise, sanayiye uygulanabilir olduğu kabul edilir. Patent hakkı sahibi, buluşun yeni, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayırım yapmaksızın patent hakkından yararlanır"
İCATLARINIZI
KORUMA ALTINA ALIRSINIZ
Patent sayesinde icat edilen yada üretilen yeni bir ürünün başkaları tarafından kullanılmasının engellendiğini de sözlerine ekleyen Özman, "Patent sahibinin, patent konusu buluşun üçüncü kişiler tarafından izinsiz olarak üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olursa olsun elde bulundurulması, kullanılmasının yasak olduğu bilinen veya bilinmesi gereken usul ve bu usul ile doğrudan doğruya elde edilen ürünlerin satışa sunulması veya kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olsun elde bulundurulmasını önleme hakkına sahiptir. Patent hakkı sahibi, tecavüz fiillerinin durdurulması ve önlenmesini, tecavüzün giderilmesi ve maddi-manevi zararın tazminini, tecavüz suretiyle üretilen veya ithal edilen ürünlere ve bunların üretiminde kullanılan araçlara el konmasını, mümkün olduğu takdirde, el konan ürün ve araçlar üzerinde hak sahibine mülkiyet hakkının tanınmasını, patent ve faydalı modellerde; el konulan ürünlerin ve araçların şekillerin değiştirilmesi veya patentten doğan haklara tecavüzün önlenmesi kaçınılmaz ise imhasını, marka, patent, faydalı model veya tasarımdan doğan haklara tecavüz eden kişi aleyhine mahkeme kararının, masrafları tecavüz eden tarafından karşılanarak, ilgililere tebliğ edilmesi, kamuya ilan yoluyla duyurulması ve ilanın Türkiye'nin en büyük üç gazetesinden birinde yayınlanması talep edilebilir" dedi.
PATENT
YASALARLA KORUNUYOR
Patentlerin yasalarla korunduğunun da altını çizen Özman, "Patent korumasına ilişkin mevzuatın devir ve intikal, rehin ve haciz ile ilgili maddelerinde yazılı haklardan birini veya bu haklarla ilgili lisansı başkasına devretme veya verme ya da rehnetme veya bu haklar üzerinde herhangi bir tasarrufta bulunulması, patent hakkının sahibi olmadığı veya koruma süresi bittiği ya da herhangi bir sebeple patent hakkının hükümsüzlüğü veya patent korumasından doğan hakkının sona ermesi durumlarında, hukuken korunan bir patent hakkı ile ilgili olduğu kanısını uyandırma gibi durumlarda 27 bin TL'den 46 bin TL'ye kadar ağır para cezası ve 2-3 yıl hapis cezası, patent haklarına tecavüz durumlarında 27 bin TL'den 46 bin TL'ye kadar ağır para cezası ve 2-4 yıl hapis cezası ayrıca işyerinin kapatılması ve ticaretten men cezası mümkündür. Patent belgesi, belge sahibine çeşitlerine göre 7 ile 20 yıl arası koruma sağlar. Bu süreler dolduktan sonra patent konusu buluş halkın kullanımına açık olur. Türkiye'de alınan bir Patent veya Faydalı Model Belgesi ile sağlanan koruma, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde geçerlidir. Söz konusu buluşun diğer ülkelerde de korunması için, koruma istenen ülkelerde de Patent veya Faydalı Model Belgesi alınması için başvuru yapılması gerekmektedir" diye konuştu.
MARKAYA ZARAR
VERMENİN CEZASI AĞIR
Marka konusunda da bilgiler veren Avukat Melike Özman, "Bir kişinin ya da bir işletmenin mal ve/veya hizmetini bir başkasınınkinden ayırmayı sağlayan sözcük, şekil, harf, sayı gibi görüntülenebilen, yayınlanabilen ve çoğaltılabilen her türlü işaretlere marka olarak ifade ediyoruz. Marka dediğimiz işaretler mal veya ambalajı ile birlikte tescil ettirilebilir. Marka hangi ülkede tescil edilmişse o ülkede korunur. Marka hakkı sahibi, kendi markasını taklit eden kişinin bu davranışını durdurmasını, maddi ve manevi zararlarının tazmin edilmesini, araç, cihaz, makine gibi vasıtalara el koyulmasını, el konulan ürünler üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınmasını, marka hakkına tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınmasını, özellikle el konulan ürünler üzerindeki markaların silinmesini veya ürünlerin imhasını, tecavüzün ilgililere ve kamuoyuna yayın yoluyla duyurulmasını talep etme hakkına sahiptir. Neticeten; markası taklit edilen marka sahibi, adli mahkemelere başvurmalıdır. Bu durumda ihtiyati tedbir talep edebileceği gibi, hukuk ve ceza davaları da açılabilmektedir. Marka hakkına tecavüz halinde suçun niteliğine göre; bir yıldan dört yıla kadar hapis, ağır para cezası, iş yerinin kapatılması ve ticaretten men cezaları uygulanmaktadır" dedi.
SAMSUN'DA MARKA
BAŞVURUSUNDA ARTIŞ VAR
Samsun'da 1995 yılından bu yana marka başvurusu konusunda sürekli bir artışın yaşandığını kaydeden Özman, 2008 yılında marka sayısının 376'ya çıktığını söyledi. Özman, "Marka başvurusunda Samsun 1995 yılından bu tarihe kadar sürekli bir artış sergilemiş. 1995 yılında 52 marka başvurusu varken 2008 yılında bu sayı 376'ya çıkmış. Ancak yine de marka başvurusunda bulunan il sıralamasında Samsun 15. sırada yer alıyor. Patent başvurusunda Samsun daha kötü durumda. 2008 yılında Samsun'dan sadece 8 patent başvurusu olmuş. Samsun Türkiye sıralamasında 20. sırada. Patent ve marka tesciline ilişkin başvurular Türk Patent Enstitüsü'ne yapılır. Marka başvuruları ortalama 8-10 ay arasında, patent başvuruları ise 1,5-3 yıl arasında sonuçlanmaktadır" şeklinde konuştu.
Zekeriya FIRAT