Türkiye, Osmanlı döneminde zorunluluk nedeniyle demiryolu yapımına başlamıştı. Büyük Britanya İmparatorluğu'nun Arap yarımadası üzerinde hegemonyasını perçinlemek, Bağdat-Basra üzerinden Hindistan ve Asya'daki sömürgelerine uzanan yolu güvencede tutmak amacıyla demir ağların temelini atmıştı. İşte bu, demiryolu projeleri İmparatorluğu ciddi borç kıskacına aldı. Türkiye'de mevcut demiryollarının yüzde 41.5'i Cumhuriyet'in ilanından önce inşa edildi. Demiryollarının yüzde 40.5'i de 1923-1950'de yapıldı. 1950'den sonra ise yılda ortalama 34 kilometre olmak üzere 58 yılda yalnızca 1981 kilometre demiryolu ulaşıma açıldı.
ABD, TÜRK DEMİRYOLUNU ENGELLEDİ
1950 yılı itibariyle 9024 kilometreyi bulan toplam demiryolu hattı uzunluğu, 2008 sonunda 11 bin 5 kilometreye ulaştı. Türkiye'nin demiryolu haritasını çıkaran TMMOB Makina Mühendisleri Odası bir rapor hazırladı. Raporda, 2. Dünya Paylaşım Savaşı'ndan kârlı çıkan otomotiv ve petrol şirketlerinin tercihleri ve ABD'nin Marshall Planı ile Türkiye'ye dayatılan ulaşım politikası uyarınca, demiryollarının geliştirilmesi neredeyse durdurulmuş ve karayolu ulaştırma alt sistemi geliştirilmiştir dendi.
ULAŞIM KARAYOLUNA YIKILDI
Türkiye'de 1950 yılına kadar yolcu ve yük taşımalarının ağırlıklı olarak demiryolu ve denizyoluyla yapıldığı, 1950'den sonra ise karayolunun öne çıktığı anlatılan raporda, şu bilgilere yer verildi: 1950 yılında demiryolu taşıma oranları yolcuda yüzde 42, yükte yüzde 78 iken 2008 yılında demiryolu taşımacılığı yolcuda yüzde 1.7'den yüzde 5.3'e gerileme gösterdi. Karayolu taşımacılığı ise 1950'den 2008'e yükte yüzde 19'dan yüzde 91.7'ye, yolcuda ise yüzde 49'dan yüzde 98.3'e yükseldi. Bu veriler Türkiye'de var olan diğer ulaşım alternatiflerine rağmen, ulaşımının karayolu üzerine yıkıldığını göstermektedir. Türkiye gibi bir ülkenin karayolu taşımacılığına ağırlık vermesini anlamak mümkün değildir.
AVRUPA'NIN GERİSİNDE
Rapora göre Türkiye, Avrupa ülkelerine kıyasla hat uzunluğu bakımından çok geride, kaza sayısı açısından ise ilk sırada yer alıyor. Çarpışma, deraymanlar (raydan çıkma) ve diğer kazalar olarak nitelendirilen 'kazalar' kategorisinde, 2007'de Türkiye'de toplam 157 kaza meydana geldi. Almanya'da 36, İtalya'da 18, Fransa'da beş ve Hollanda'da ise iki kaza görüldü. Toplam kaza sayısında Türkiye 394 kazayla 24 Avrupa ülkesi içinde ilk sırayı aldı.
Türkiye, demiryolu yolcu taşımasında yüzde 1.9 ile son sırada yer aldı. Kilometrekareye düşen demiryolunda 23'üncü, 10 bin nüfusa düşen demiryolunda sonuncu, nüfusun demiryolu ile seyahat sıklığında sonuncu, elektrikli demiryolu hat yüzdesinde (tespit edilebilen 23 ülke arasında) 21'inci sırada yer aldı.
YATIRIM TRAJİKOMİK
Ankara-İstanbul hattı hariç demiryolu sistemine, kilometre başına yılda ortalama 10 bin dolar yatırım yapıldı. Söz konusu tutarın 'trajikomik bir rakam' olduğu ve 11 bin kilometrelik demiryolu hattının gerekli bakım ve yenilemeden mahrum kaldığını gösterdiği'' ifade edilen raporda, ''2008'e göre, mevcut hatların yüzde 20'si 21-30 yaş arasında, yüzde 25'i ise 30 ve üzeri yaş gibi yüksek yaş sınırının üstünde bakımsız. Tren trafiği altında yapılan yol bakım ve yenileme çalışmaları yetersizdir dendi.