125 bin ailenin ruhsatlı çay tarımı yaptığı Rize başta olmak üzere, bölgedeki çay bahçelerinde Türklerden daha ucuza çay toplayan Gürcülere gün doğdu. Türkler 70-80 TL yevmiye isterken, Gürcüler 40-60 TL arasında yevmiyeye razı oluyor.
ÇAY TARLALARININ SÖKÜLMESİ GÜNDEMDE
Türkiye'nin en önemli çay üretim merkezi Rize'de ikinci sürgün çayların toplanmasına şiddetli yağış sekte vururken bazı çay fabrikaları devre dışı kaldı, çay üreticileri sıkıntılı günler yaşıyor. Son yıllarda üretim maliyetleri zaten artmış, çay alım fiyatları ise üreticinin beklentisinin altında kalmıştı. Çayın tadının kaçması ile Doğu Karadeniz bölgesi göç verdi. Binlerce üretici, Çay tarlalarını sökmeyi bile dillendirmeye başladı.
YEVMİYELİ İŞÇİ ÇALIŞTIRMA MECBURİYETİ
Türkiye'de Çaykur'un açıkladığı çay alım dönemleri, 3 sürgün döneminde 20'şerden toplam 60 günü geçmiyor. Birinci sürgün çaylar mayısta, ikinci sürgün temmuzda, üçüncü sürgün ise eylülde toplanıyor. Birinci ve ikinci sürgünde dönüm başına ortalama 700, üçüncü sürgünde ise 500 kilo çay toplanıyor. Makasla çalışan çay işçisi günde 150, maksimum 200 kilo çay toplayabiliyor. Çayın kısa süre içinde toplanması ve en geç iki gün içinde fabrikaya teslim edilmesi gerekiyor. Üreticiler bu aciliyet yüzünden yevmiyeli işçiler tutmak zorunda kalıyor.
KDV 18, GÜBRE LÜKS
Rize Ziraat Odası Başkanı Nevzat Paliç ise, Bizim halkımız ekmeğini taştan çıkarır, fakat bazı işleri gurur meselesi yapıyor. Çay toplama işi diğer illerden ve Gürcistan'dan gelen işçilere yaptırılıyor. Gürcüler ulaşım ve yemek hariç ortalama 50 TL'ye çay toplarken, yerliler ortalama 70 TL'ye çalışıyor diye konuştu. Paliç, maliyet artışını da gözönüne serdi: Geçmişte 1 ton yaş çay, 1.5 ton gübre alırdı. Şimdi tam tersi oldu. 1.5 ton yaş çayla 1 ton gübre alınıyor. Yurt dışından bazı gübrelere ithal izni verilmeyince fiyat arttı. Gübrede yüzde 18 Kdv var. Gübre lüks oldu.
MALİYETLER YÜKSELİYOR
Rize Ziraat Odası Başkanlığının basına yaptığı yazılı açıklamasında , bölgenin en önemli meselesinin çay olduğu belirtilerek, Çayda lokomotif olan Çaykur, toplam üretimin yüzde 65'ini alıyor. Halen 14 bin olan işçi sayısı geçmişte 40 bini bulduğu Çaykur'un Rize'de 36, toplamda 45 fabrikası var. Özel sektör dahil, 300'dan fazla fabrika var ifadeleri kullanıldı.