ARILARIN DÜNYASINDAN İNSANOĞLUNA MESAJ...

Sami Kesmen

Kâinatta hiçbir varlık sebepsiz, hiçbir canlı vazifesiz, hiçbir yaratılış hikmetsiz değildir. Yüce Allah'ın yarattığı canlılar içerisinde öyleleri vardır ki küçücük bedenlerine rağmen büyük işler başarırlar. Arı, bunların en dikkat çekici örneklerinden biridir. Birkaç santimetrelik bedeniyle kilometrelerce yol kat eden, binlerce çiçeği ziyaret eden, kendi topluluğu içerisinde belirli bir düzenle çalışan ve insanlığa şifa kaynağı olan balı üreten bu küçük canlı, üzerinde düşünülmesi gereken bir yaratılış harikasıdır.

Yüce Allah, Nahl suresinin 68. ayetinde şöyle buyurmaktadır; "Rabbin bal arısına şöyle vahyetti: Dağlardan, ağaçlardan ve insanların kurdukları çardaklardan kendine evler edin." devamındaki 69. ayette ise çeşitli ürünlerden beslenmesi ve Rabbinin kolaylaştırdığı yolları izlemesi bildirildikten sonra, arının karnından farklı renklerde, insanlar için şifa bulunan bir içeceğin çıktığı haber verilmektedir. Kur'an, arının yalnızca ürettiği baldan değil, yuva kurmasından, beslenmesinden ve izleyeceği yollardan da söz etmektedir.

Bal arıları genellikle gündüz uçuş yaparlar. Çünkü yönlerini belirlerken güneşin konumundan ve gökyüzündeki polarize ışık örüntülerinden yararlanırlar. Güneş doğrudan görünmese bile uygun gündüz ışığında yönlerini tayin edebilirler. Gece karanlığında ise görme ve yön bulma imkânları önemli ölçüde azalır. Ayrıca sıcaklığın düşmesi uçuşlarını zorlaştırabilir. Birçok çiçeğin nektar sunumu da gündüz saatlerinde daha elverişlidir. Bununla birlikte bütün arı türlerinin gece uçamadığını söylemek doğru değildir. Gece uçuşuna uyum sağlamış arı türleri de bulunmaktadır.

Arıların bir başka dikkat çekici özelliği, kovan içerisindeki düzen ve temizlik anlayışlarıdır. Sağlıklı bal arıları normal şartlarda dışkılarını kovanın dışında bırakırlar. Kış aylarında uzun süre dışarı çıkamadıklarında uygun hava şartlarını bekleyebilirler. Kovanın içerisinde ise hayat devam eder. İşçi arılar yavruların bakımını yapar, peteklerle ilgilenir, balın olgunlaşmasına katkıda bulunur ve gerektiğinde kanatlarını çırparak hava dolaşımını sağlarlar. Kovanın sıcaklığı ve neminin düzenlenmesi, koloninin sağlıklı yaşaması bakımından büyük önem taşır.

Aıların inşa ettiği, altıgen gözlerden oluşan petekler, geometrik bakımdan son derece dikkat çekicidir. Altıgen biçim, düzlemi boşluk bırakmadan kaplamaya ve belirli bir alanı az malzemeyle çevrelemeye elverişlidir. Arılar balmumunu işleyerek peteklerini oluştururlar. Bu süreçte; davranışları, sıcaklık ve fiziksel etkenler birlikte rol oynamaktadır. İnsanların matematikle açıklamaya çalıştığı böylesine düzenli bir yapının, küçücük canlıların ortak çalışmasıyla ortaya çıkması gerçekten düşündürücüdür.

Arıların sosyal hayatı da incelenmeye değerdir. Bir kovanda kraliçe arı, işçi arılar ve erkek arılar bulunur. Kraliçe arının temel görevi yumurtlamaktır. İşçi arılar ise yaşlarına ve koloninin ihtiyaçlarına göre temizlik, yavru bakımı, besin toplama, petek yapımı, havalandırma ve savunma gibi görevler üstlenirler. Bir işçi arı ömrünün belirli dönemlerinde farklı görevlerde bulunabilir. Kraliçe arı uygun şartlarda birkaç yıl yaşayabilirken, özellikle yaz döneminde yoğun çalışan işçi arıların ömrü çoğunlukla birkaç haftayla sınırlıdır.

Arıların çiçekleri ziyaret etmesi ise yalnızca kendi beslenmeleriyle ilgili değildir. Nektar ve polen toplarken çiçekler arasında polen taşıyarak birçok bitkinin üremesine katkıda bulunurlar. Meyvelerin, sebzelerin ve çeşitli tarım ürünlerinin yetişmesinde arıların ve diğer tozlaştırıcı canlıların önemli görevleri vardır. Bu sebeple arıların azalması yalnızca bal üretiminin düşmesi anlamına gelmez; tarımsal verimliliği, biyolojik çeşitliliği ve ekolojik dengeyi de etkileyebilir.

Arı, yaratılışına uygun hareket ederek hem kendi hayatını sürdürmekte hem de başka canlılara fayda sağlamaktadır. Elbette arıların dünyasını bütünüyle kusursuz, çatışmasız ve romantik bir hayat olarak görmek doğru değildir. Onların da yaşam mücadelesi, hastalıkları, savunma davranışları ve koloniler arasında rekabetleri vardır. Ancak bütün bunlar, yaratılışlarındaki düzenin ve ekolojik görevlerinin önemini ortadan kaldırmaz. Tabiatın gerçeklerini olduğu gibi anlamak, yaratılış üzerinde düşünmenin de gereğidir.

Nahl suresinin 69. ayeti, "Şüphesiz bunda düşünen bir topluluk için bir ibret vardır." ifadesiyle sona ermektedir. Arı yalnızca balından yararlanılacak bir canlı değil, aynı zamanda yaratılışı üzerinde düşünülmesi gereken bir ibret vesilesidir. Bir çiçeğin üzerinde dolaşan küçücük arı insana çok şey anlatabilir. Onun uçuşunda bir ölçü, çalışmasında bir düzen, üretiminde bir fayda, toplumsal hayatında bir iş bölümü vardır. Arıdan alınacak en önemli ders, yalnızca çalışkanlık değil, faydalı olmaktır. Çünkü çalışmak tek başına yeterli değildir. Çalışmanın neye hizmet ettiği de önemlidir. İnsan bütün ömrünü kendi menfaatini büyütmek için harcayabilir. Fakat geride bıraktığı fayda yoksa emeğinin toplumsal değeri de sınırlı kalır. Arı ise küçücük ömründe kendi varlığını sürdürürken başka hayatların devamına da katkıda bulunur.

Arıların dünyası; yaratılıştaki ölçüyü, emeğin değerini, iş bölümünün önemini ve faydalı olmanın anlamını hatırlatmaktadır. Allah'ın insana verdiği akıl ve irade; diğer canlılarda görülen düzeni anlamak ve ondan ahlâkî dersler çıkarmak için büyük bir nimettir. Kâinatta küçücük bir arıya böylesine önemli görevler veren Yüce Allah, akıl ve iradeyle donattığı insanı elbette sorumsuz ve gayesiz yaratmamıştır.

İlk yorum yazan siz olun
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.