Bütçe açığı, 2009'un ilk sekiz aylık döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 780 artışla 31.3 milyar lira oldu. Merkezî yönetim bütçesi ağustosta 1.5 milyar lira açık verdi, faiz dışı fazla ise 6.5 milyar lira oldu. Bütçe temmuzda ise 6.6 milyar lira açık verirken, faiz dışı açık rakamı ise 1 milyar 381 milyon lira olarak belirlendi. Faiz dışı fazla 2008 yılının temmuzunda 4 milyar 119 milyon lira iken, bu yılın temmuzunda eksi değer olarak ortaya çıktı. Maliye Bakanlığı'nın bütçe uygulama verilerine göre, temmuzda bütçe giderleri 23 milyar 392 milyon lira, bütçe gelirleri 16 milyar 785 milyon lira olarak kaydedildi. Ağustosta ise bütçe giderleri 23 milyar 518 milyon lira, bütçe gelirleri 21 milyar 994 milyon lira, bütçe açığı yüzde 125.4 artışla 1 milyar 525 milyon lira olarak gerçekleşti. Temmuz ayında bütçeye giren paranın 14 milyar 435 milyon lirası, ağustosta da 19 milyar 296 milyon lirası vergilerden geldi.
PERSONEL GİDERİ YÜZDE 17 ARTTI
2009 ocak-ağustos döneminde bütçe giderleri yüzde 20.7 artışla 171 milyar 741 milyon lira, bütçe gelirleri yüzde 4.4 azalarak 140 milyar 405 milyon lira ve bütçe açığı da 31 milyar 336 milyon lira gerçekleşti. Bu dönemde faiz dışı fazla da 9 milyar 189 milyon lira oldu. Geçen yılın ilk sekiz ayında bütçe 4 milyar 610 milyon TL fazla vermişti. Faiz dışı dengede de yüzde 77.5'lik bir gerileme meydana geldi. Verilere göre, sekiz aylık dönemde faiz giderleri, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11.6 oranında arttı. Geçen yıl 36 milyar 316 milyon lira olan 8 aylık faiz ödemesi, bu yıl 40 milyar 526 milyon liraya yükseldi. Ocak-ağustosta, bütçe giderleri gerçekleşme oranı da geçen yıla göre yüzde 62.7'den yüzde 66.3'e yükseldi. Bu dönemde personel giderleri, geçen yıla göre yüzde 17 artışla 37 milyar 747 milyon liraya çıktı ve personel giderleri için bütçede öngörülen ödeneğin yüzde 66'sı kullanıldı. Bütçe harcamalarının 4 milyar 554 milyon lirasını sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri, 15 milyar 409 milyon lirasını mal ve hizmet alımları, 60 milyar 182 milyon lirasını cari transferler oluşturdu.
SAĞLIK HARCAMALARI YÜKSELDİ
Yılın 8 aylık döneminde, bütçeden 4 milyar 621 milyon lira sağlık harcamasında bulunuldu. Sağlık, emeklilik ve sosyal yardım giderleri için geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 62.3 artışla 34 milyar 845 milyon lira transfer yapıldı. Bütçeden, tarımsal destekleme için 3 milyar 801 milyon lira, mahalli idare payı olarak da 10 milyar 696 milyon lira çıktı. 248 milyar 758 milyon lira olan 2009 yıl sonu merkezî yönetim bütçe gelir hedefinin yüzde 56.4'ü, ocak-ağustos döneminde tahsil edildi. Aynı dönemde vergi gelirlerinde yüzde 2.3'lük bir azalma meydana geldi. 2008'in ilk sekiz ayında 115 milyar 450 milyon lira vergi tahsilatı yapılırken, bu yılın aynı döneminde söz konusu rakam 112 milyar 815 milyon liraya geriledi ve sekiz aylık dönemde yıl sonu bütçe hedefinin yüzde 55.8'i oranında vergi tahsil edildi. Bu dönemde gelir vergisinde yüzde 1, dahilde alınan KDV'de yüzde 16, banka ve sigorta muameleleri vergisinde yüzde 17.9, damga vergisinde ise yüzde 1.7 artış kaydedilirken, kurumlar vergisinde yüzde 2.2, ÖTV'de binde 4, harçlarda yüzde 10.3, ithalde alınan KDV'de de yüzde 22 oranında düşüş görüldü.
HARCAMANIN ÜÇTE BİRİ FAİZE
Temmuz ayında bütçeden yapılan 23 milyar 392 milyon liralık toplam harcamanın 5 milyar 226 milyon lirasını, ağustosta ise 23 milyar 518 milyon liralık harcamanın 8 milyar 58 milyon lirasını faiz giderleri oluşturdu. Diğer bir deyişle devlet, ağustosta harcadığı paranın yüzde 34'ü ile faiz ödedi.