Kirlilik tabelalarda
Bağımsızlığın simgeleri arasında yer alan 'dil birliği ve bütünlüğü' konusunda eksik kalan Türkiye, yabancı kelimelerin istilasına uğruyor. Uzmanlar, birleştirici bir unsur olan ve gücünü, tarih, coğrafya, kültür ve halktan alan dil, bir milletin vazgeçilmez unsurlarından birisi olarak görürken, son yıllardaki İngilizce kelime istilası dikkat çekiyor.
TÜRKÇE'YE FRANSIZCA İSTİLASI
Türk dili uzmanları, Türkçe'nin başlangıçta Çince, Soğdca, Sanskritçe ve Toharca'dan devamında Türklerin İslamiyeti benimsemeleriyle Osmanlı devleti zamanında bilim dili olarak kullanılan Arapça ve edebiyat dili olan Farsça'dan etkilendiğini belirtirken 19. yüzyılda Tanzimat Fermanı ile şekillenen batıya yönelme hareketine bağlı olarak Fransızca kelimelerin istilasına uğradığını kaydediyor. Uzmanlar, son dönemde ise Fransızca'nın yerini İngilizce kelimelerin aldığını belirtiyor.
DİLİMİZE SAHİP ÇIKMAK YASAL ZORUNLULUK
Türkçemize sahip çıkılması konusunda ciddi uyarılarda bulunan uzmanlar, bunun yasal bir görev olduğunu hatırlatarak, şu ifadelere yer veriyor: "Türkçe'ye sahip çıkmak, geleceğini güvenilir ellere teslim etmek, her Türk vatandaşının temel görevidir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 3. maddesine göre devletimizin dili Türkçe'dir. Bu hüküm değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif dahi edilemez. Bu nedenle bugün yalnız iş yeri adlarında değil ticarette de Türkçe kullanımını teşvik etmek ve desteklemek zorundayız.
Gelecekte eğer Türkçeyi Turkilish, Tingilizce, Frantürkilizce gibi kelimelerle nitelemek istemiyorsak Türk Dil Kurumu'nun, belediye başkanlarının, Ticaret ve Sanayi Odaları'nın bu meseleye daha duyarlı olmasını sağlamak ve Türkçe konusunda daha bilinçli davranmak zorundayız"
KİRLİLİĞİN GÖSTERGESİ TABELALAR
Uzmanlar ve eğitimciler, Türkçe karşılıkları varken yabancı kelimeler kullanmanın yanlış bir tutum olduğuna dikkat çekerken, sokaklardaki iş yeri tabelalarının yarattığı kirliliği de gözler önüne serdi. Uzmanlar, "Türkçe için duyarlılık gösteren her vatandaş Türkçe tabelalarla donatılmış caddelerin özlemini çekmeli ve ticarette, reklamlarda, televizyon ve radyo programlarında Türkçe için duyarlılık göstermeli, gerektiğinde tepkisini ortaya koymalıdır" diyle konuştu. Samsun'da da özellikle Çiftlik ve Mecidiye gibi alışveriş kültürünün yoğun olduğu caddelerde iş yeri tabelalarındaki yabancı kelimeler dikkat çekiyor.
TDK'NIN SON RAPORUNDAKİ VAHİM DURUM
Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından son aylarda yapılan bir araştırma ise, Türkçe'de yaşanan kirliliği gözler önüne serdi. TDK'nın araştırmasında radyo ve televizyonlarda ciddi oranda yabancı kelimenin kullanıldığı ortaya çıktı. TDK'nın belirlemelerine göre, yayınlarda Türkçe fiillerle birlikte kullanılan yabancı kelimelerden bazıları şöyle: "Demo yapmak, momentumu yakalamak, asist yapmak, egzajere etmek, absorbe olmak, prezante etmek, ajite etmek, marjinalize etmek, start almak, dokümante etmek, minimale yaklaşmak, tolore etmek, skorer oyun sergilemek, enforme etmek, hijyen sağlamak, bloke etmek, sabote etmek, ekarte etmek, apolitik olmak, format vermek, revize etmek, brifing almak, botanik garden, fütüroloji, konsensüs, ultra, moral doping, ekşın film, sendimental, soft, flaş dedikodu, minimalist yapı, konjonktürel hadise, interaktif stand, bilbord, dominant etki, majör, minör, empati, entelijansiya, anomali, kreatif, edvıntıc kard, flaş fırsat, anbiyans, singıl, odyolayn, dizayner, cenerasyon, reelfaiz, efekt"
Miraç Öztürk
