Ders kitaplarında cinsiyet ayrımcılığı

Eğitim-Sen Merkez Kadın Sekreterliğine bağlı Merkez Kadın Komisyonu üyeleri, 2009 basımlı Hayat Bilgisi ders kitaplarında toplumsal cinsiyet eşitsizlik araştırması yaptı. Aydemir, Ders Kitaplarında Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Atölyesi'nde yürütülen araştırmanın ana hedefinin çocukların toplumsallaşma süreçlerinin ilk yıllarında, Milli Eğitim Bakanlığı'nca onaylanmış Hayat Bilgisi ders kitaplarındaki görsellerdeki yetişkin ve çocuk karakterlerinin toplumsal cinsiyete ilişkin ne tür rol modelleri sunduğunu ortaya koymak olduğunu belirtti.

İNCELEMELER SONUCU SAPTANANLAR
Hayat Bilgisi ders kitaplarındaki görsellerin incelenmesi sonucu elde edilen sayısal verileri Aydemir, şu şekilde sıraladı; “Genelde erkek yetişkin sayısı, kadın yetişkin sayısından fazla, Erkek çocuk sayısı, kız çocuk sayısından fazla, Kız çocukları daha çok anne ve yetişkin kadınlarla birlikte, okulda, evde ve civarında görülmektedir. Erkek çocukları daha çok baba ve yetişkin erkeklerle birlikte, dışarıda görülmektedir. Meslek sahibi erkekler genellikle, yönetici ve denetleyici konumundadırlar. Erkek çocuklar bağımsız ve etkin, kız çocukları ise edilgen ve bağımlı görülmekte, Okulda sınıf ve kulüp başkanları genellikle erkek çocuklarıdır. Okul kurallarına uymayanlara örnek olarak erkek çocuğu figürleri, kurallara uyan özellikle de görgü kuralları bölümünde kız çocuğu figürleri kullanılmıştır. Toplumsal kurallara uymayanlar (örneğin trafik kurallarına uymayan) bölümünde yine erkek çocuğu figürü kullanılmıştır. Kurallara uymamak bir bakıma özgürlüktür. Hayallerim başlıklı bölümde, hayal kuran, geleceğe ait planları olan erkek çocuğudur. Dış mekânlarda yetişkin erkekler genelde bir meslek icra ederken, dış mekânlarda bulunan yetişkin kadınlar meslek icra etmeksizin görülmektedir.”

ÖNERİLER
İncelenen kitaplarda, kadınlar ve erkekler toplumsal cinsiyete ilişkin kalıp yargılara uygun roller, mekânlar ve eylemler içinde yer aldığını vurgulayan Aydemir önerilerini ise şu şekilde sıraladı: Ders kitapları hazırlanırken, kadın anne ve eş rolünden çıkarılmalı, Kadın evinden çıkarılmalı daha çok kamusal alanla yer almalı, Özellikle kız çocuklarına cesaret verici başarı örnekleri yer almalı, Kız ve erkek çocuklarının hayal güçlerini geliştirici, özgür bireyler olabilmeleri için geniş bir etkinlik yelpazesi sunulmalı.

Ercan ÜSLÜ