Deprem geçti vergi kaldı

17 Bin 480 kişinin öldüğü, 23 bin 781 kişinin yaralandığı Marmara Depremi'nin üzerinden geçen on yılda, halktan toplanan vergi, haziran itibariyle 24 milyar 100 bin lira.

MALİYETİ CEPTEN KARŞILADIK
Depremin maliyeti 17 ile 24 milyar dolar arasında açıklanmıştı. Bu hesapla, depremin maddi yükü halkın vergisiyle karşılanmış oldu. 10 yıl önce yaşanan ve Devlet Planlama Teşkilatı, Dünya Bankası, TÜSİAD gibi kuruluşların ekonomik maliyeti 17 ile 24 milyar lira arasında açıklanan Marmara depremi için Haziran 2009'a kadar halktan 24.1 milyar lira (katrilyon) deprem vergisi toplandı. İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası'nın (İSMMMO) yaptığı hesaplamaya göre, 2000 yılında 'yaraları sarmak' gerekçesiyle getirilen 'deprem vergilerinden' bu yılsonuna kadar elde edilecek gelir ise 27.2 milyar lira olacak.

VERGİLER GEÇİCİ İDE, KALICI OLDU!
10 yıl önce geçici olduğu belirtilerek getirilen vergilerin önemli bir kısmı 'kalıcı' hale geldi. Toplanan vergilerin miktarının, depremin öngörülen maliyeti aşmasına karşın, felaketin açtığı yaralar bir türlü sarılamadı. Depremin hemen ardından ek gelir ve kurumlar vergisi, ek emlak vergisi, ek motorlu taşıtlar vergisi, özel iletişim vergisi, özel işlem vergisi ihdas eden 4481 sayılı Kanun'la zararların karşılanması amaçlandı. Vergiler bu çerçevede toplanmaya başlandı. 4481 sayılı Kanun 31 Aralık 2003'te yürürlükten kaldırılsa da özel iletişim vergisi 'Gider Vergileri Kanunu' kapsamına alındı.

KİŞİ BAŞINA VERGİ 375 LİRAYI BULACAK
Hesaplamalara göre, 16 milyon hanenin yaşadığı Türkiye'de devletin deprem için her aileden tahsil ettiği tutar aile başına 1.7 bin liraya ulaştı. Kişi başına ödenen deprem vergisinin miktarı da 375 lirayı bulacak. İSMMMO Başkanı Yahya Arıkan, deprem vergisi olarak anılan yöntemle hâlâ halktan toplanarak bütçe gelirleri içine yerleştirilen ortalama 25 milyar liranın hangi 'yıkıntıyı' imar ettiğini kimsenin sorgulamadığını belirtti. Depremin yol açtığı hasarın ekonomik büyüklüğü çeşitli kurumlarca 12-19 milyar dolar aralığında hesaplandı. TÜSİAD, 17 milyar dolar olarak hesaplarken, Devlet Planlama Teşkilatı 15-19 milyar dolar, Dünya Bankası 12-17 milyar dolar öngörüsünde bulundu. Bunun üzerine, deprem vergileri gündeme geldi.

VERGİSİ ALINMAYAN HİÇBİR ŞEY YOK!
İlk olarak cep telefonundan bankacılık işlemleri ve vergi beyannamelerine, Spor Toto kuponlarından Milli Piyango biletlerine, uçak biletlerinden gümrük ve pasaport işlemlerine kadar birçok hizmete depreme özel vergi getirildi. Bunların adına “Özel İşlem Vergisi” ve Özel İletişim Vergisi” dendi. Konulan vergiler öyle büyük tutarlara ulaştı ki sadece Özel İletişim Vergisi 2004'te toplam bütçe gelirlerinin yüzde 1.8'ini oluşturdu. 2007'de ise yüzde 2.8'e ulaştı. 10 yılda 24.1 milyar lira toplandı. Özel İletişim Vergisi'nde yılsonu hedefi olan 5 milyar 198 milyon 913 bin lira dikkate alındığında yani 3 milyar 62 milyon 192 bin lira daha tahsil edileceği hesaba katıldığında, depremin halka yüklediği fatura yılsonunda 27.2 milyar liraya ulaşmış olacak.