4500 yıllık ameliyatlı kafatasları

Samsun'da 1974 yılından bu yana kazı çalışmaları süren İkiztepe kazılarında bulunan kafataslarındaki ameliyat izleri, yaklaşık 4500 yıl önce yaşamış insanların beyin ameliyatlarını gerçekleştirdiklerini gösteriyor. Ameliyat izlerini taşıyan kafatasları Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde sergileniyor.

Samsun'da M.Ö 4500 ve 3000 yıllarını işaret eden kemik aletler, kilden yapılmış kaplar, el baltaları, Eski Tunç Çağı, Helenistik Dönem, Roma, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait eserlerin sergilendiği Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde en ilgi çeken eserlerin başında 4500 yıl önce yaşamış insanlara ait kafatasları geliyor. Kafataslarını ilginç yapan özellikleri ise ameliyat izlerinin bulunması.


4500 YIL ÖNCE BEYİN AMELİYATI

1940 yılında Samsun Dürdartepe kazıları esnasında keşfedilen Bafra ilçesi İkiztepe köyü sınırları içerisinde kalan İkiztepe yükseltileri, ilk olarak 1974 yılında Türk Tarih Kurumu adına İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi öğretim üyelerinden merhum Prof. Dr. Bahadır Alkım'ın başkanlığındaki heyet tarafından kazılmaya başlandı. Alkım'ın 1981 yılında vefatından sonra Prof. Dr. Önder Bilgi başkanlığındaki heyet tarafından yürütülen tepe kazılarında 600 civarında mezar ortaya çıkarken, iskeletler üzerinde yapılan antropolojik çalışmalarda kafatasında görülen boşlukların bilinçli ameliyatlar sonucunda meydana gelmiş olması nedeniyle Anadolu'nun en eski trepanasyonlarının İkiztepe'de yaygın olarak gerçekleştirilmiş olduğu ortaya çıktı. İkiztepe'nin Geç Kalkolitik Çağ'da ilk yerleşim yeri olarak kullanıldığı tespit edilirken, İlk Tunç Çağı boyunca da yerleşimin kesintisiz olarak devam ettiği ve Orta Tunç Çağı'nın 3. evresinde, yani Orta Anadolu'da Eski Hitit Devleti'nin kuruluşuna kadar sürdüğü ortaya çıkartıldı. 1 tanesi Bafra Müzesi'nde, 3 tanesi de Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde sergilenen kafatasları müzede en ilgi toplayan eserlerin başında geliyor.