• BIST 109.330
  • Altın 155,894
  • Dolar 3,8638
  • Euro 4,5501
  • Samsun 17 °C
  • Ankara 2 °C
  • İstanbul 15 °C
  • ZEREN: "Yarın kazanan taraf biz olacağız"
  • GİRESUN’A  BİLENİYORLAR
  • SAMARAS'IN KEYFİ YERİNDE
  • ZEREN: "Yarın kazanan taraf biz olacağız"
  • GİRESUN’A  BİLENİYORLAR
  • SAMARAS'IN KEYFİ YERİNDE

DÜNYASI KÜLTÜRÜNDE BAZI MİTOLOJİK HAYVANLAR”

Ali Kayıkçı

 “DERİN MİTOLOJİ” ÜSTÜNE “MÂNEVÎ DÜŞÜNCELER/6 “TÜRK

DÜNYASI KÜLTÜRÜNDE BAZI MİTOLOJİK HAYVANLAR”  

 Saygıdeğer Okuyucularımız!..
 “Eğitimci ve Araştırmacı Yazar, E. Daire Başkanı, Yazı İşleri Müdürü ve Nâşir Vezirköprülü Hemşehri Ağabeyimiz Sn. Hayrettin İvgin”in, 57. kitâbı olan “Derin Mitoloji (İnançlarda-Söylencelerde-Folklorda-Geleneklerde)” isimli eserinin bugün ele alıp tanıtmak istediğimiz bölüm, yukarıdaki başlıktan da anlaşılacağı üzere “Türk Dünyası Kültüründe Bazı Mitolojik Hayvanlar” adını taşımakta ve eserin 104-120. sayfaları arasında bulunmaktadır.
 “Türk milletinin başlangıcının bozkır kültürüne dayandığını kabul edersek, mitolojik anlatmalarda hayvanların yer alması… Oğuz boylarının ongun olarak kuş cinsi hayvanları kabul etmeleri bundandır.” şeklinde başlayan paragraf, aynen şöyle devam etmektedir:    “Kayı boyunun şunkar (doğan cinsi kuş), Bayat'ın ügi (baykuş), Alka Evli'nin köykenek (doğan), Yazır'ın torumtay (bu da doğan cinsi kuş), Dodurga'nın kızıl karcıgay (şahin cinsi kuş), Avşar'ın cure-lâçin (beyaz doğan), Kızık'ın sarıca (sarı şahin), Begdili'nin bahri (deniz doğanı), Kargın'ın su-büğütü (su kartalı), Peçenek'in ala-toğan (küçük doğan), Çavuldur'un buğdayık (yırtıcı, büyük kartal), Çepni'nin humay (hüma kuşu, akbaba türünden büyük bir kartal), Salur'un bürküt (kartal), Eymür'ün encari (yırtıcı bir kuş), Ala-Yontlu'nun yagılbay (siyah kartal), Üregir'in bigu (beygu adlı yırtıcı bir kuş), İğdir'in karcıgay (güvercin doğanı), Bügdüz'ün itelgü (büyük kartal), Yıva'nın Toygun (doğan cinsi bir av kuşu), Kınık'ın eure-doğan (bir tür atmaca), Kara-Evli'nin göbek-sarı kuşudur.”             '…Türk divan edebiyatında çok kullanılan mitolojik kuşlardan birisi de Anka'dır. Kaf Dağı'nda yaşadığı varsayılan 'ismi olup da cismi olmayan' büyük bir kuştur. Simurg, Zümrüdüanka, Sireng adları da verilir.”            Eski Mısır, Arap İslâm, Başkurt, Kırgız, Altay, Hint, İran… kültürlerinden misâller vererek araştırmasını zenginleştiren Sn. İvgin; Fuzulî ve Yunus Emre'nin mısralarında geçen bu hayvan adlarının yer aldığı resim ve minyatürlerle de bölümü sonlandırmaktadır.      Diyoruz ve bu duygu ve düşünceler ile kaleme aldığımız aşağıdaki mısraları Siz Saygıdeğer Okuyucularımız ile paylaşmak istiyoruz:          Kalbî sevgi ve saygılarımızla…           * - * - * - * - * -           “Çocuk masal dünyâsı”nda; “Anka” vardır,  “Hümâ”lar var;     “Kültür Ajans” ile “Simurg”, yüzlerce kez sökün etti;
 Uçtu geldi kitaplara, renklendi bak kapakları…        “Anka”lar kâh “zümrüt”lendi, karanlığı gündüz etti;
  Minik kalpler “güm… güm…” vurdu, açıldı gözkapakları...

 “Çocuk masal dünyâsı”nda; “Anka”lar var hep yetişir;
 “İyilere kanat” gerer, kâh kocaman “fil”i taşır;
 “Minyatürler” hayâl besler, bak-bak daha birçok şaşır…
  “Anka”lar kâh “zümrüt”lendi, karanlığı gündüz etti;
  “Yorgan”ı zümrütlü çocuk, sanma sakın kışta üşür…

 “Çocuk masal dünyâsı”nda; “şehzâdeler”, ne “tahtlar” var;
 “Humâ kuşu” çıka-gelir, açılır nice “bahtlar” var;
 “İyi insan-mutlu gençler”; “cadılar” var, “bedbahtlar” var…
  “Anka”lar kâh “zümrüt”lendi, karanlığı gündüz etti;
  Pırıl- pırıl güneşler var, ve “hayırlı sabahlar” var…

 “Çocuk masal dünyâsı”nda, “iyi-kötü” hep karmaşık;
 “Yetim kızlar-üvey ana”; “şehzâde” var, ona âşık;
 “Hikâye” bu, “masal” bu ya; kavuşurlar, “âşık-mâşuk”…
  “Anka”lar kâh “zümrüt”lendi, karanlığı gündüz etti;
  KAYIKÇ'Ali haberi ver, salındı köşkte “boş beşik!..”

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2007 DENGE GAZETESİ | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0362 420 04 28 | Faks : 0362 431 55 53 | Haber Scripti: CM Bilişim